Komisja Europejska wspólnie z Parlamentem Europejskim tak kształtuje i ujednolica prawodawstwo europejskie, a w następstwie tego prawodawstwo krajowe, by mechanizmy funkcjonowania wspólnego rynku gwarantowały wysoką konkurencyjność produkcji materialnej i usług na zglobalizowanym rynku światowym. Jest to proces wymagający czasu oraz wyrównania potencjałów gospodarczych w całej Unii.

Wymienię kilka przykładów dyrektyw i rozporządzeń, które w przyszłości spowodują, że cztery wolności: swoboda przepływu środków finansowych, swoboda przepływu towarów, swoboda przepływu usług oraz swoboda przepływu siły roboczej, a także piąta swoboda - przepływu informacji i wiedzy -  zaczną na jednolitym europejskim rynku naprawdę funkcjonować. O ile aktualnie nie ma problemu z przepływem zarówno środków finansowych, jak i towarów, to pozostałe trzy swobody wymagają stosownych regulacji. Tak więc, swoboda świadczenia usług była przedmiotem dyrektywy umożliwiającej odejście od dotychczasowych sztywnych administracyjnych nakazów rejestrowania się usługodawcy z państwa X w państwie Y, czyli została wprowadzona tzw. zasada państwa pochodzenia. Chodzi o to, by firmy zarejestrowane w państwie X nie musiały powtórnie tego czynić w państwie Y, pokonując szereg barier administracyjnych i tracąc cenny czas.

     Powstał jednak spór na tle socjalnym w związku z obawą pracowników w krajach wyżej rozwiniętych, o wyższych standardach opieki socjalnej, że doprowadzi to do dumpingu socjalnego w kraju usługobiorcy. Pracownicy bowiem z kraju usługodawcy będą świadczyli pracę w oparciu o umowy gwarantujące im najniższe stawki dla pracowników danej kategorii w kraju usługobiorcy. Dlatego też  dotychczasowa dyrektywa o delegowaniu pracowników jest aktualnie przedmiotem analiz, dyskusji i weryfikacji głównie przez związki zawodowe w krajach zachodnich. Tak więc kwestia wolności świadczenia usług jest nadal przedmiotem sporów.

     A jak się kształtuje kwestia swobodnego przepływu siły roboczej? Jak wiadomo, strumień siły roboczej jest zawsze kierowany z miejsc o niższym potencjale rozwojowym do miejsc o potencjale wyższym, tj. z kraju najczęściej o wyższym bezrobociu do krajów o niższym wskaźniku bezrobocia. Aktualna sytuacja gospodarcza świata, spowodowana globalnym kryzysem finansowym sprawiła, że proces ten został przyhamowany, a nawet ulega pewnemu odwróceniu, tzn. część emigracji ekonomicznej do państw Europy Zachodniej wraca do swoich krajów. Sytuacja ta sprawiła również, że najbliższy sąsiad Polski, jakim są Niemcy, przełożył swobodny przepływ pracowników do swoich krajów na okres po roku 2011, kiedy to w całej UE zaplanowano całkowite zniesienie ograniczeń dla swobodnego przepływu siły roboczej wewnątrz UE, jednakże migracja spoza Unii będzie nadal silnie kontrolowana i monitorowana.

     Niezwykle istotną kwestią dla konkurencyjności gospodarki Unii Europejskiej staje się innowacyjność, która jest funkcją wielu czynników, a zwłaszcza potencjału badawczego Unii oraz poziomu edukacji na wszystkich szczeblach szkolnictwa. Stwierdzono, że dla właściwego funkcjonowania badań naukowych w UE brakuje ok. 800 tysięcy pracowników naukowych i technicznych. Stwierdzono także, że postęp w zakresie innowacyjności wymaga zmiany struktury kształcenia ze szczególnym położeniem nacisku na wzrost kadry inżynierów oraz osób zatrudnionych w naukach ścisłych.

     Istnieje również nierozwiązany problem Patentu Wspólnotowego. Aktualnie przygotowywane są regulacje unijne dotyczące:

• rozwoju Europejskiej Infrastruktury Badawczej (ERI),

• zwiększenia mobilności pracowników naukowych,

a także przygotowywane są koncepcje ochrony własności intelektualnej.

     Niezwykle istotną kwestią jest solidarność energetyczna wewnątrz Unii Europejskiej, która wymaga rozbudowy ponadgranicznych połączeń sieci elektrycznych oraz rurociągów gazowych. Wymaga także stosownej liberalizacji rynku energetycznego. Unijne kwestie energetyczne były rozpatrywane w ramach trzech Pakietów Energetycznych. W pierwszym określono cel polityczny tzw. "3 x 20" do roku 2020, drugi to był tzw. Pakiet Klimatyczno-Energetyczny, bardzo kontrowersyjny z uwagi na to, że nie uwzględniał zróżnicowania gospodarczego państw Unii, a w szczególności tego, że elektroenergetyka naszego kraju w 94% opiera się na węglu. Trzeci Pakiet dotyczy liberalizacji rynku energii.

     Wyrównaniu potencjałów gospodarczych krajów członkowskich służą fundusze strukturalne, które stanowią (poza Wielką Brytanią) sumę składek wszystkich państw na poziomie 1% PKB brutto. Polska jest aktualnie beneficjentem netto środków unijnych, tzn. uzyskuje znacznie więcej aniżeli wpłaca do budżetu UE, składającego się w ok. 70% ze składek, zaś resztę stanowią inne wpływy, w tym wpływy celne oraz z podatku VAT. Jest to niezwykła szansa dla Polski, porównywalna z tą, którą Europa Zachodnia dostała zaraz po II Wojnie Światowej, w ramach tzw. Planu Marshalla. Nie powinniśmy jej zmarnować.

     Postawione więc na początku pytanie, co UE może zrobić, aby w zglobalizowanym świecie kształtować naszą przyszłość gospodarczą i społeczną, jest - jak widać - już nieaktualne, bowiem szereg decyzji zostało już podjętych, decyzji, które niewątpliwie wywrą ogromny wpływ na rozwój naszego kraju. Jaki to będzie rozwój? Zobaczymy. Nie wszystko da się z góry przewidzieć. Jedno jest pewne: jedynie silne ugrupowanie gospodarcze, dysponujące strukturami szybko podejmującymi decyzje (konieczne jest w związku z tym przyjęcie Traktatu Lizbońskiego), jest w stanie zaradzić wyzwaniom współczesnego globalizującego się świata.

------------------------------------------

Prof. dr hab. Adam Gierek
Od 2004 r. - poseł do Parlamentu Europejskiego. Członek komisji ITRE (Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii), ENVI (Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, CLIM (Tymczasowej Komisji ds. Zmian Klimatycznych) i Delegacji dla Azji Środkowej. Rodziną polityczną Pana profesora jest grupa PES (Partia Europejskich Socjalistów).

 ------------------------------------------------------------------

Zapoznaj się z propozycjami polityków biorących udział w Europejskiej Debacie Obywateli - Bogusław Sonik, Adam Bielan, Adam Gierek, Michał Olszewski.